ไขมันในเลือดสูง ภัยเงียบที่หลายคนมองข้าม ทั้งที่อาจนำไปสู่หัวใจวายและอัมพฤกษ์ได้

ไขมันในเลือดสูง ภัยเงียบที่หลายคนมองข้าม เสี่ยงหัวใจวายและอัมพฤกษ์โดยไม่รู้ตัว

หลายคนให้ความสำคัญกับโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง แต่กลับมองข้ามภาวะ ไขมันในเลือดสูง เพราะคิดว่าเป็นเพียงตัวเลขในผลตรวจสุขภาพที่ยังไม่ส่งผลต่อร่างกาย ความจริงแล้ว ไขมันในเลือดสูง เป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงสำคัญของโรคหัวใจและหลอดเลือด ซึ่งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ของคนทั่วโลก สิ่งที่น่ากังวลคือ ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักไม่มีอาการผิดปกติใด ๆ เลย แม้ระดับไขมันจะสูงมานานหลายปี จนกระทั่งเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น

• หลอดเลือดหัวใจตีบ
• กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
• โรคหลอดเลือดสมอง
• อัมพฤกษ์ อัมพาต
• โรคหลอดเลือดส่วนปลาย

ด้วยเหตุนี้ แพทย์ทั่วโลกจึงเรียกภาวะนี้ว่า “Silent Risk” หรือ ความเสี่ยงเงียบที่สะสมอยู่ทุกวัน

ไขมันในเลือดคืออะไร?
ไขมันเป็นสารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกาย มีบทบาทในการสร้างเซลล์ สร้างฮอร์โมน และเป็นแหล่งพลังงานสำรอง อย่างไรก็ตาม หากมีไขมันบางชนิดในกระแสเลือดมากเกินไป โดยเฉพาะ LDL Cholesterol หรือที่เรียกว่า “ไขมันเลว” จะเกิดการสะสมบริเวณผนังหลอดเลือด

เมื่อเวลาผ่านไป ไขมันเหล่านี้จะรวมตัวกับเซลล์อักเสบและแคลเซียม เกิดเป็นคราบไขมัน (Atherosclerotic Plaque) ทำให้หลอดเลือดตีบ แข็ง และเพิ่มความเสี่ยงต่อการอุดตันในที่สุด

ไขมันในเลือดมีอะไรบ้าง?

• LDL Cholesterol (ไขมันเลว) 
  LDL เป็นตัวการสำคัญที่สุดที่ทำให้เกิดโรคหลอดเลือดหัวใจและหลอดเลือดสมอง ยิ่งระดับ LDL สูง ความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดยิ่งเพิ่มขึ้น ปัจจุบันมีหลักฐานทางการแพทย์ชัดเจนว่า “Lower is Better” ยิ่งลด LDL ได้มาก ความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดยิ่งลดลง
  
  
• HDL Cholesterol (ไขมันดี)
  HDL ทำหน้าที่นำคอเลสเตอรอลส่วนเกินกลับไปกำจัดที่ตับ ผู้ที่มีระดับ HDL ต่ำ มักมีความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดสูงขึ้น
  
  
• Triglycerides (ไตรกลีเซอไรด์)
  เป็นไขมันที่ร่างกายใช้เก็บพลังงาน หากมีระดับสูงมาก อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน และมักพบร่วมกับ
  - โรคอ้วน
  - เบาหวาน
  - ไขมันพอกตับ
  - ภาวะดื้อต่ออินซูลิน

• Total Cholesterol
  เป็นผลรวมของไขมันหลายชนิดในเลือด อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันแพทย์ให้ความสำคัญกับค่า LDL มากกว่าการดูค่า Total Cholesterol เพียงอย่างเดียว

ไขมันในเลือดสูงมีอาการหรือไม่?
คำตอบคือ “ส่วนใหญ่ไม่มีอาการ” นี่คือเหตุผลสำคัญที่ทำให้โรคนี้อันตราย ผู้ป่วยจำนวนมากมีค่า LDL สูงต่อเนื่องนาน 10-20 ปี โดยไม่รู้ตัว ไม่มีอาการเจ็บป่วยหรือความผิดปกติใด ๆ จนกระทั่งเกิดภาวะรุนแรง เช่น

• เจ็บหน้าอก
• หัวใจวาย
• อัมพฤกษ์ 
• อัมพาต
  จึงพบว่าหลอดเลือดมีการตีบสะสมมานานแล้ว

ทำไมไขมันในเลือดสูงจึงอันตราย?
ลองนึกถึงท่อน้ำที่มีตะกรันเกาะสะสมอยู่เรื่อย ๆ ช่วงแรกน้ำยังไหลได้ตามปกติ แต่เมื่อเวลาผ่านไปท่อจะค่อย ๆ แคบลงจนเกิดการอุดตัน หลอดเลือดของเราก็เช่นเดียวกัน LDL ที่สูงเรื้อรังจะสะสมในผนังหลอดเลือดทีละน้อย โดยไม่มีสัญญาณเตือน จนกระทั่งหลอดเลือดตีบมาก หรือคราบไขมันแตกออกจนเกิดลิ่มเลือดอุดตันเฉียบพลัน

ไขมันในเลือดสูงเสี่ยงเกิดโรคอะไรบ้าง?
1. โรคหลอดเลือดหัวใจ เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยที่สุด อาการที่อาจพบ ได้แก่

• แน่นหน้าอก
• เหนื่อยง่าย
• เจ็บหน้าอกเวลาออกแรง
  หากหลอดเลือดอุดตันเฉียบพลัน อาจเกิดภาวะหัวใจวาย (Heart Attack) ได้
  

2. โรคหลอดเลือดสมอง ไขมันในเลือดสูงเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมองตีบ อาการสำคัญ ได้แก่

• หน้าเบี้ยว
• แขนขาอ่อนแรง
• พูดไม่ชัด
• สูญเสียการทรงตัว

3. โรคหลอดเลือดส่วนปลาย อาจมีอาการ

• ปวดน่องเวลาเดิน
• เดินได้ระยะสั้นลง
• เท้าเย็น
• แผลหายช้า

4. ไขมันพอกตับ พบได้บ่อยในผู้ที่มี

• อ้วนลงพุง
• เบาหวาน
• ไตรกลีเซอไรด์สูง
  

ค่าไขมันในเลือดเท่าไรจึงถือว่าสูง?
LDL Cholesterol

• คนทั่วไป: ควรต่ำกว่า 100 mg/dL
• กลุ่มเสี่ยงสูง เช่น เบาหวาน โรคหัวใจ หรือโรคหลอดเลือดสมอง อาจต้องควบคุมให้ต่ำกว่านี้

Triglycerides ปกติ: ต่ำกว่า 150 mg/dL

HDL Cholesterol

• ผู้ชาย: มากกว่า 40 mg/dL
• ผู้หญิง: มากกว่า 50 mg/dL

ทั้งนี้ เป้าหมายที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับระดับความเสี่ยงของแต่ละบุคคล ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินอย่างเหมาะสม

อาหารที่ทำให้ไขมันในเลือดสูง อาหารที่ควรหลีกเลี่ยงหรือรับประทานให้น้อยลง ได้แก่ อาหารทอด, ฟาสต์ฟู้ด, เบเกอรี่, เนยและครีม, เนื้อสัตว์ติดมัน, หนังสัตว์, ไส้กรอก, อาหารแปรรูป รวมถึง น้ำอัดลม, ชานม, เครื่องดื่มหวาน, ขนมหวาน ซึ่งส่งผลต่อระดับไตรกลีเซอไรด์และภาวะดื้อต่ออินซูลิน

คนผอมเป็นไขมันในเลือดสูงได้หรือไม่?
คำตอบคือ ได้ หลายคนเข้าใจผิดว่าคนผอมจะไม่มีปัญหาไขมันในเลือดสูง แต่ในความเป็นจริง บางคนมีพันธุกรรมที่ทำให้ระดับ LDL สูงตั้งแต่อายุน้อย เช่น ภาวะ Familial Hypercholesterolemia หรือมีไขมันสะสมในช่องท้องแม้น้ำหนักตัวจะไม่มาก ดังนั้น การมีรูปร่างผอมไม่ได้หมายความว่าค่าไขมันจะปกติเสมอไป

ไขมันในเลือดสูงต้องกินยาทุกคนหรือไม่? ไม่จำเป็น การรักษาขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น

• อายุ
• ระดับ LDL
• โรคเบาหวาน
• ความดันโลหิตสูง
• การสูบบุหรี่
• ประวัติโรคหัวใจและหลอดเลือด

บางรายสามารถเริ่มจากการปรับพฤติกรรม

• ควบคุมอาหาร
• ออกกำลังกาย
• ลดน้ำหนัก

แต่ในผู้ที่มีความเสี่ยงสูง แพทย์อาจพิจารณาให้ยากลุ่ม Statin เพื่อช่วยลดความเสี่ยงหัวใจวายและโรคหลอดเลือดสมองในระยะยาว

วิธีลดไขมันในเลือดอย่างได้ผล

• ลดอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูง เช่น หนังไก่ หมูสามชั้น เนย และครีม
• เพิ่มใยอาหารจากผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และถั่ว
• ออกกำลังกายอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์
• ควบคุมน้ำหนักและลดรอบเอว
• งดสูบบุหรี่
• จำกัดการดื่มแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะผู้ที่มีไตรกลีเซอไรด์สูง

เมื่อไรควรตรวจไขมันในเลือด? ควรเข้ารับการตรวจหาก

• อายุ 20 ปีขึ้นไป
• มีคนในครอบครัวเป็นโรคหัวใจ
• เป็นเบาหวาน
• มีความดันโลหิตสูง
• สูบบุหรี่
• น้ำหนักเกินหรืออ้วนลงพุง
• มีไขมันพอกตับ

แม้ไม่มีอาการผิดปกติ ก็ควรตรวจสุขภาพเป็นประจำ เพราะไขมันในเลือดสูงมักไม่แสดงอาการจนกว่าจะเกิดภาวะแทรกซ้อน ไขมันในเลือดสูงเป็นโรคที่พบได้บ่อยและมักไม่มีอาการ แต่สามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง และโรคหลอดเลือดทั่วร่างกายได้อย่างชัดเจน

ข่าวดีคือ ภาวะนี้สามารถตรวจพบได้ง่าย และสามารถลดความเสี่ยงได้อย่างมีประสิทธิภาพผ่านการปรับพฤติกรรม การออกกำลังกาย การควบคุมน้ำหนัก และการรักษาที่เหมาะสม การตรวจเลือดเพียงครั้งเดียวในวันนี้ อาจช่วยป้องกันโรคหัวใจหรือโรคหลอดเลือดสมองในอนาคตได้

โรงพยาบาลเซเปี้ยนซ์ พร้อมดูแลสุขภาพหัวใจ หลอดเลือด และการป้องกันโรคเรื้อรัง เพื่อให้คุณมีสุขภาพดีและใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจในทุกช่วงวัย