กรดไหลย้อน เจ็บหน้าอก แสบร้อนกลางอก แยกจากโรคหัวใจอย่างไร
อาการเจ็บหน้าอกเป็นอาการที่ทำให้หลายคนกังวลทันทีว่า “จะเป็นโรคหัวใจหรือเปล่า” แต่ในชีวิตจริง อาการเจ็บหรือแสบร้อนกลางอกไม่ได้เกิดจากหัวใจเสมอไป หนึ่งในสาเหตุที่พบบ่อยมาก โดยเฉพาะในคนวัยทำงานคนที่กินอาหารไม่เป็นเวลา นอนดึก ดื่มกาแฟบ่อย เครียด หรือมีน้ำหนักเกิน คือ โรคกรดไหลย้อน หรือ GERD:Gastroesophageal Reflux Disease
ปัญหาคือ อาการของกรดไหลย้อนและโรคหัวใจบางครั้งคล้ายกันมาก
- คนไข้บางรายบอกว่า “แน่นกลางอก”
- บางรายบอกว่า “แสบร้อนขึ้นมาถึงคอ”
- บางรายบอกว่า “เจ็บเหมือนมีอะไรทับหน้าอก”
- และบางรายเป็นตอนกลางคืนจนตกใจว่าหัวใจมีปัญหาหรือไม่
แต่คือ เราจะแยกอาการเบื้องต้นอย่างไร และเมื่อไรไม่ควรรอ บทความนี้จะช่วยให้เข้าใจความแตกต่างระหว่างกรดไหลย้อนกับโรคหัวใจในภาษาที่อ่านง่าย แต่ยังยึดหลักทางการแพทย์ เพื่อให้คนไข้ตัดสินใจได้ถูกต้องขึ้นเมื่อมีอาการเจ็บหน้าอกหรือแสบร้อนกลางอก
กรดไหลย้อนคืออะไร
กรดไหลย้อน คือภาวะที่กรดหรือสิ่งที่อยู่ในกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นมาที่หลอดอาหาร ทำให้เกิดการระคายเคืองต่อเยื่อบุหลอดอาหาร ผู้ป่วยจึงอาจรู้สึกแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว ขมคอ จุกแน่นลิ้นปี่ หรือมีอาการ คล้ายเจ็บหน้าอกได้ โดยปกติ ร่างกายมีกลไกป้องกันไม่ให้อาหารและกรดในกระเพาะไหลย้อนกลับขึ้นมา กลไกสำคัญคือหูรูด หลอดอาหารส่วนล่าง แต่เมื่อหูรูดนี้ทำงานลดลง หรือมีแรงดันในกระเพาะอาหารมากขึ้น กรดก็อาจไหลย้อนขึ้นมาได้ง่ายขึ้น
กรดไหลย้อนไม่ได้เป็นเพียงอาการ “แสบคอ” หรือ “เรอเปรี้ยว” เท่านั้น แต่ในบางรายอาจแสดงออกเป็นอาการ เจ็บหน้าอก ไอเรื้อรัง เสียงแหบ เจ็บคอ กลืนติด หรือรู้สึกเหมือนมีก้อนในคอได้
ทำไมกรดไหลย้อนจึงทำให้เจ็บหน้าอกได้
หลอดอาหารอยู่บริเวณกลางอก ใกล้กับหัวใจ เมื่อกรดไหลย้อนขึ้นมาระคายเคืองหลอดอาหาร หรือทำให้หลอดอาหารบีบเกร็งผิดปกติ คนไข้จึงอาจรู้สึกเจ็บ แน่น หรือแสบร้อนบริเวณหน้าอกได้
อาการเจ็บหน้าอกจากกรดไหลย้อนมักเป็นลักษณะ
- แสบร้อนกลางอก* จุกแน่นลิ้นปี่หรือใต้กระดูกหน้าอก
- เรอเปรี้ยวหรือมีรสขมในปาก
- เป็นมากหลังอาหารมื้อใหญ่
- เป็นมากหลังนอนราบหรือก้มตัว
- ดีขึ้นเมื่อกินยาลดกรดหรือปรับท่านั่ง
- อาจเป็นช่วงกลางคืนหลังเข้านอน
โรคหัวใจทำให้เจ็บหน้าอกอย่างไร
อาการเจ็บหน้าอกจากโรคหัวใจที่แพทย์กังวลมากที่สุด คืออาการจากภาวะเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจไม่เพียงพอ เช่น โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ หรือกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
ลักษณะอาการที่ชวนคิดถึงหัวใจ ได้แก่
- แน่นกลางอกเหมือนถูกกด ถูกบีบ หรือมีของหนักทับ
- เจ็บร้าวไปแขนซ้าย ไหล่ คอ กราม หลัง หรือสะบัก
- เป็นมากขึ้นขณะออกแรง เดินขึ้นบันได รีบเดิน หรือเครียด
- ดีขึ้นเมื่อหยุดพัก
- มีเหงื่อแตก ใจสั่น หน้ามืด คลื่นไส้ หรือหายใจไม่อิ่มร่วมด้วย
- เกิดในผู้ที่มีความเสี่ยง เช่น อายุเพิ่มขึ้น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง สูบบุหรี่ น้ำหนักเกินหรือมีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจ
กรดไหลย้อนกับโรคหัวใจ ต่างกันอย่างไร
อาการทั้งสองโรคอาจคล้ายกัน แต่มีจุดสังเกตบางอย่างที่ช่วยประเมินเบื้องต้นได้
1. ความสัมพันธ์กับอาหาร
กรดไหลย้อนมักสัมพันธ์กับอาหาร เช่น เป็นหลังรับประทานอาหารมื้อใหญ่ อาหารมัน อาหารเผ็ด กาแฟ ชา น้ำอัดลม ช็อกโกแลต หรือแอลกอฮอล์ และมักเป็นมากขึ้นเมื่อนอนราบหลังกินอาหารโรคหัวใจมักสัมพันธ์กับการออกแรงหรือความเครียดทางร่างกายและจิตใจ เช่น เดินเร็ว ขึ้นบันได ออกกำลังกาย หรือทำกิจกรรมที่ต้องใช้แรง แล้วเกิดอาการแน่นหน้าอก
2. ลักษณะอาการ
กรดไหลย้อนมักทำให้รู้สึกแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว ขมคอ จุกแน่นลิ้นปี่ หรือมีน้ำเปรี้ยวไหลย้อนขึ้นมาที่คอโรคหัวใจมักทำให้รู้สึกแน่น กดทับ บีบรัด หรืออึดอัดกลางอก บางรายเจ็บร้าวไปแขน ไหล่ คอ กราม หรือหลัง
3. ท่าทางที่กระตุ้นอาการ
กรดไหลย้อนมักแย่ลงเมื่อนอนราบ ก้มตัว หรือเอนตัวหลังอาหาร และอาจดีขึ้นเมื่อนั่งตัวตรงหรือยกหัวเตียงสูงขึ้นโรคหัวใจมักไม่ได้สัมพันธ์กับท่านอนโดยตรงเท่ากรดไหลย้อน แต่อาจสัมพันธ์กับการออกแรงมากกว่า
4. อาการร่วม
กรดไหลย้อนอาจมีเรอเปรี้ยว แสบคอ ไอเรื้อรัง เสียงแหบ กลืนติด หรือรู้สึกเหมือนมีก้อนในคอ โรคหัวใจอาจมีเหงื่อออกมาก หายใจไม่อิ่ม ใจสั่น หน้ามืด คลื่นไส้ หรืออ่อนแรงร่วมด้วย
5. การตอบสนองต่อยา
กรดไหลย้อนอาจดีขึ้นหลังใช้ยาลดกรดหรือยากลุ่ม proton pump inhibitor ตามแพทย์สั่ง แต่การที่อาการดีขึ้นจากยาลดกรดไม่ได้แปลว่าไม่มีโรคหัวใจเสมอไโรคหัวใจต้องได้รับการประเมินด้วยการตรวจที่เหมาะสม เช่น คลื่นไฟฟ้าหัวใจ เอนไซม์หัวใจ หรือการตรวจเพิ่มเติมตาม ความเสี่ยงสัญญาณอันตราย: เจ็บหน้าอกแบบไหนควรรีบพบแพทย์ทันที
หากมีอาการต่อไปนี้ ไม่ควรรอดูอาการเอง และไม่ควรสรุปว่าเป็นเพียงกรดไหลย้อน
- เจ็บแน่นหน้าอกรุนแรง หรือแน่นเหมือนมีของหนักทับ
- เจ็บหน้าอกร้าวไปแขนซ้าย ไหล่ คอ กราม หลัง หรือสะบัก
- หายใจไม่อิ่ม เหงื่อแตก หน้ามืด หรือเป็นลม
- ใจสั่นมาก คลื่นไส้ อาเจียนร่วมกับแน่นหน้าอก
- อาการเกิดขณะออกแรง หรือเป็นซ้ำเมื่อออกแรง
- เจ็บหน้าอกครั้งแรกในชีวิต โดยเฉพาะในผู้มีอายุมากกว่า 40 ปี
- มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง โรคไต หรือสูบบุหรี่
- มีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจตั้งแต่อายุน้อย
แล้วถ้าคิดว่าเป็นกรดไหลย้อน ควรทำอย่างไร
หากอาการเข้าได้กับกรดไหลย้อน เช่น แสบร้อนกลางอกหลังอาหาร เรอเปรี้ยว ขมคอ เป็นมากเมื่อนอนราบและไม่มีสัญญาณอันตราย แพทย์อาจพิจารณาให้ปรับพฤติกรรมร่วมกับการใช้ยาลดกรดตามความเหมาะสม
แนวทางการดูแลเบื้องต้น ได้แก่
- หลีกเลี่ยงการนอนทันทีหลังอาหาร ควรเว้นอย่างน้อย 2–3 ชั่วโมง
- ลดอาหารมื้อใหญ่ โดยเฉพาะมื้อเย็น
- ลดอาหารมัน อาหารทอด อาหารเผ็ดจัด กาแฟ ชา น้ำอัดลม ช็อกโกแลต และแอลกอฮอล์ หากพบว่ากระตุ้น
- อาการลดน้ำหนักหากมีน้ำหนักเกินหรืออ้วนลงพุง
- ยกหัวเตียงสูงขึ้นในผู้ที่มีอาการกลางคืน
- หลีกเลี่ยงเสื้อผ้าหรือเข็มขัดที่รัดแน่นบริเวณท้อง
- งดสูบบุหรี่
- ใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์ ไม่ควรกินยาเองต่อเนื่องเป็นเวลานานโดยไม่ประเมินสาเหตุ
การวินิจฉัยกรดไหลย้อนเริ่มจากการซักประวัติอย่างละเอียด เพราะรูปแบบของอาการสัมพันธ์กับการวินิจฉัยมาก เช่น เป็นหลังอาหารหรือไม่ เป็นตอนนอนหรือไม่ มีเรอเปรี้ยวหรือขมคอหรือไม่ มีอาการกลืนลำบาก น้ำหนักลด หรืออาเจียนเป็นเลือดหรือไม่ ในผู้ป่วยที่มีอาการทั่วไปของกรดไหลย้อน เช่น แสบร้อนกลางอกและเรอเปรี้ยว โดยไม่มีสัญญาณอันตรายแพทย์อาจพิจารณารักษาด้วยยาและปรับพฤติกรรมก่อน
แต่ในบางราย อาจจำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติม เช่น
- ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ หรือ ECG โดยเฉพาะผู้ที่มาด้วยอาการเจ็บหน้าอก แน่นหน้าอก หรือมีปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจ การตรวจหัวใจเป็นขั้นตอนสำคัญ เพราะต้องแยกภาวะอันตรายก่อน
- ตรวจเลือดดูเอนไซม์หัวใจ ใช้ในกรณีที่สงสัยกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดหรือภาวะหัวใจเฉียบพลัน
- ส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนบน ใช้ในรายที่มีอาการเตือน เช่น กลืนลำบาก กลืนเจ็บ น้ำหนักลด อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายด โลหิตจาง หรือมีอาการเรื้อรังที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษา
- ตรวจวัดกรดในหลอดอาหาร ในบางรายที่อาการไม่ชัดเจน หรือรักษาแล้วไม่ดีขึ้น แพทย์อาจพิจารณาตรวจวัดกรดหรือ impedance-pH monitoring เพื่อยืนยันว่ามีกรดไหลย้อนสัมพันธ์กับอาการจริงหรือไม่
- ตรวจการบีบตัวของหลอดอาหาร หากสงสัยความผิดปกติของการเคลื่อนไหวของหลอดอาหาร เช่น หลอดอาหารบีบเกร็ง ซึ่งอาจทำให้เจ็บหน้าอกคล้ายหัวใจได้
แม้กรดไหลย้อนจะเป็นสาเหตุที่พบบ่อยของอาการเจ็บหน้าอกที่ไม่ใช่โรคหัวใจ แต่ไม่ใช่สาเหตุเดียว อาการเจ็บหน้าอกยังอาจเกิดจาก
- กล้ามเนื้อหรือกระดูกบริเวณหน้าอกอักเสบ* โรคปอดหรือเยื่อหุ้มปอด
- หลอดอาหารบีบเกร็ง
- แผลในกระเพาะอาหาร
- ความเครียด วิตกกังวล หรือ panic attack
- งูสวัดระยะเริ่มต้น
- ภาวะอื่นที่ต้องประเมินตามอาการและความเสี่ยง
ดังนั้น การดูแลอาการเจ็บหน้าอกที่ดีต้องไม่รีบด่วนสรุป แต่ควรประเมินจากประวัติ อาการร่วม ปัจจัยเสี่ยง และการตรวจร่างกายอย่างเป็นระบบ
คำถามที่พบบ่อย
1. กรดไหลย้อนทำให้เจ็บหน้าอกได้จริงไหม
ได้จริง กรดไหลย้อนสามารถทำให้แสบร้อนกลางอก จุกแน่น หรือเจ็บหน้าอกได้ เพราะกรดจากกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นมาระคายเคืองหลอดอาหารซึ่งอยู่บริเวณกลางอก แต่หากอาการแน่นหน้าอกรุนแรง เป็นขณะออกแรง หรือมีเหงื่อแตก หายใจไม่อิ่ม หน้ามืด ควรรีบพบแพทย์เพื่อแยกโรคหัวใจก่อน
2. อาการแสบร้อนกลางอกต่างจากหัวใจอย่างไร
แสบร้อนกลางอกจากกรดไหลย้อนมักสัมพันธ์กับอาหาร เป็นมากหลังมื้อใหญ่ หลังนอนราบ หรือมีเรอเปรี้ยวขมคอร่วมด้วย ส่วนโรคหัวใจมักเป็นลักษณะแน่น กดทับ บีบรัดกลางอก เป็นมากขณะออกแรง และอาจร้าวไปแขน คอ กราม หรือหลัง
3. ถ้ากินยาลดกรดแล้วดีขึ้น แปลว่าไม่ใช่โรคหัวใจใช่ไหม
ไม่เสมอไป แม้อาการดีขึ้นหลังยาลดกรดจะสนับสนุนกรดไหลย้อน แต่ไม่ได้ตัดโรคหัวใจออกทั้งหมด โดยเฉพาะในผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น เบาหวาน ความดัน ไขมันสูง สูบบุหรี่ หรืออายุมากขึ้น
4. กรดไหลย้อนต้องส่องกล้องทุกคนหรือไม่
ไม่จำเป็นทุกคน ผู้ที่มีอาการทั่วไปและไม่มีสัญญาณอันตรายอาจเริ่มจากการปรับพฤติกรรมและรักษาด้วยยาตามแพทย์พิจารณา แต่ถ้ามีกลืนลำบาก น้ำหนักลด อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายด ซีด หรือรักษาแล้วไม่ดีขึ้น ควรตรวจเพิ่มเติม เช่น ส่องกล้องทางเดินอาหาร
5. กรดไหลย้อนเป็นเรื้อรังได้ไหม
เป็นได้ในบางราย โดยเฉพาะผู้ที่มีน้ำหนักเกิน กินอาหารกระตุ้นบ่อย นอนดึก เครียด หรือมีพฤติกรรมที่กระตุ้นกรดไหลย้อน หากเป็นซ้ำบ่อย ควรได้รับการประเมินเพื่อวางแผนรักษาและป้องกันภาวะแทรกซ้อน
6. เมื่อไรควรรีบไปโรงพยาบาล
ควรรีบไปโรงพยาบาลทันทีหากมีอาการแน่นหน้าอกรุนแรง เจ็บร้าวไปแขนซ้าย คอ กราม หรือหลัง หายใจไม่อิ่ม เหงื่อแตก หน้ามืด เป็นลม หรืออาการเกิดขณะออกแรง โดยเฉพาะในผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจ
กรดไหลย้อนเป็นโรคที่พบได้บ่อย และสามารถทำให้เกิดอาการเจ็บหน้าอกหรือแสบร้อนกลางอกได้จริง แต่ในทางการแพทย์ อาการเจ็บหน้าอกเป็นอาการที่ต้องระมัดระวัง เพราะโรคหัวใจบางครั้งอาจมีอาการคล้ายกรดไหลย้อน โดยเฉพาะในผู้ที่มีอายุเพิ่มขึ้น มีเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง สูบบุหรี่ หรือมีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจ
หลักที่ปลอดภัยที่สุดคือ "ถ้าเจ็บหน้าอกแบบไม่เคยเป็นมาก่อน รุนแรง เป็นตอนออกแรง หรือมีอาการร่วม เช่น หายใจไม่อิ่ม เหงื่อแตกหน้ามืด ควรรีบพบแพทย์เพื่อแยกโรคหัวใจก่อน"
ส่วนกรดไหลย้อน หากได้รับการวินิจฉัยถูกต้องและดูแลอย่างเหมาะสม ทั้งการปรับพฤติกรรม การใช้ยาอย่างถูกวิธี และการติดตามอาการ ก็สามารถควบคุมอาการและลดการกลับเป็นซ้ำได้ อาการเจ็บหน้าอกไม่ควรเป็นเรื่องที่เดาเอง เพราะการวินิจฉัยที่ถูกต้องตั้งแต่ต้น คือจุดเริ่มต้นของการรักษาที่ปลอดภัยที่สุด
สอบถามข้อมูลและนัดหมาย
โรงพยาบาลเซเปี้ยนซ์ "Move Better : Live Better"
โทร. 02 1113703
